Wanneer een paard gespannen is of stress heeft, leert hij niets. Waarom is dat? Wat gebeurt er met een paard als deze spanning ervaart?
Je herkent het misschien wel bij jezelf in een spannende situatie. Zodra er spanning is, gaat het overlevingsmechanisme ‘aan’. Je lichaam bereidt zich voor op fight, flight of freeze. Wat betekent dat je zult gaan vechten, vluchten of verstijven. Het zenuwstelsel maakt hierbij stresshormonen aan, het hart gaat sneller kloppen, ademhaling versnelt en de spieren spannen zich aan. Dit vindt plaats in het autonome zenuwstelsel wat zorgt voor de organen in het lichaam.
In het autonome zenuwstelsel bevindt zich het sympathische zenuwstelsel en het parasympatische zenuwstelsel.
Het sympathische stelsel zorgt voor de fight, flight, freeze.
Het parasympatische stelsel zorgt voor rest en digest
Deze twee hebben een tegengestelde werking en er kan er maar één van de twee werken. Voor een paard werkt dit ook zo, wat betekent dat als het parasympatische zenuwstelsel van jouw paard aan het aansturen is, hij perfect in staat is om te leren. Een paard is een vluchtdier, dat betekent dus dat hij het sympathische zenuwstelsel hard nodig heeft om te overleven, zeker in het wild.
Maar hoe herken je nu dat jouw paard spanning heeft? Er zijn vele signalen die paarden af kunnen geven om te herkennen in welke staat hij verkeerd. Kan jij ze altijd herkennen? Dat is super fijn!
Hieronder een aantal signalen die je kunt herkennen bij je paard wanneer er sprake is van spanning of stress.
- Paard draagt zijn hoofd hoog
Herken je dat? Dat je paard ineens zijn hoofd omhoog gooit en actief zoekt naar gevaar? Het hoofd omhoog gooien geeft het paard daarbij meer gemak om de voorbenen te verplaatsen en zo snelheid te kunnen maken.
- Weinig of niet knipperen
Niet knipperen gaat vaak samen met een stille hoofd en halshouding en oren die strak naar het geluid toe gericht zijn. Er is onderzoek gedaan naar de frequentie van knipperen, hoe minder knipperen, hoe hoger het stresslevel stijgt.
Meer knipperen dan gemiddeld is juist weer een voorbeeld van een kalmerend signaal wat paarden doen om zichzelf rustiger te krijgen. Iets wat betekent dat er wel een situatie van stress is voorgekomen.
- Strakke mond
Paarden trekken hun mond tot een strakke streep wanneer ze spanning hebben. De rest van de spieren in het hoofd spannen zich ook aan waardoor het paard bijvoorbeeld een puntige kin krijgt. Het paard kan zelfs gaan tandenknarsen in een spannende situatie.
- Hoge hartslag
Net zoals bij mensen in een spannende situatie gaat bij paarden de hartslag ook omhoog wanneer ze stress ervaren. Misschien niet een signaal wat makkelijk te zien is. Wat je wel kan zien is de ademhaling. Bij een normale ademhaling bewegen de ribben van een paard op een rustig tempo, maar bij stress zal dit versnellen.
- Stofwisseling veranderd
Het kan zijn dat jouw paard in stresssituatie meer gaat mesten, vaak is deze mest ook erg dun. Dan draait de stofwisseling op hoge toeren. Het tegenovergestelde is ook mogelijk, bijvoorbeeld dat je paard een droge mond krijgt.
- Staart
Het paard kan gaan knijpen met de staart dicht tegen zijn billen aan of deze juist hoog op zetten.
Natuurlijk zijn er veel meer signalen die paarden kunnen laten zien in stress situaties. Het belangrijkste is dat jij de spanning bij jouw paard herkent en daar op de juiste manier naar kan handelen.
